Geschiedenis van Muurhuizen 33-A · Amersfoort · Sinds circa 1450
Het voormalig Sint-Elisabeth Gasthuis behoort tot de meest schilderachtige en vaker gefotografeerde muurhuizen van Amersfoort. Het pand is ouder dan lang gedacht - gebouwd in de vijftiende eeuw, nog vóór de grond officieel door de stad werd verkocht. Van 1578 tot 1907 was hier het eerste ziekenhuis van Amersfoort gevestigd.
„Een plek waar verleden, gesprekken en nieuwe ideeën elkaar ontmoeten."
TIJDLIJN VAN HET PAND
Vanaf 1500
Oudste bouwfase
De voor- en achtergevel zijn opgemetseld uit stenen van de vijftiende eeuw. Muurhuizen 33 behoort daarmee tot de oudste Muurhuizen van Amersfoort, samen met Tinnenburg, Prattenburg en Langestraat 9. Gebouwd voordat de grond officieel door de ‘weven’ de grond ter plaatse van de 'eerste' stadsmuur officieel door de stad werden verkocht voor de bouw van huizen (1501).
Leden van de broederschap van de Heilige Drievuldigheid besluiten een liefdadige instelling op te richten. Ziekenmoeders verzorgen per wijk de arme zieken van de stad. Arm zijn was een even onontbeerlijke voorwaarde als ziek zijn.
28 mei 1559
Oprichting liefdadige instelling
7 oktober 1577
Stichtingsoorkonde
Het werk wordt officieel erkend door het stadsbestuur. Voor het eerst verschijnt de naam Sint-Elisabeth. Tot dan toe waren namen als 'der armen noothulp', 'nootbuydell' of nootbuel' gebruikt.
In de stichtingsoorkonde van 1577 was ook beschreven hoe de instelling moest functioneren: het werk zou worden geleid door de pastoor en kapelaan van de St. Joriskerk en door tien moeders. De stad Amersfoort was in die dagen verdeeld in drie wijken, genaamd Camp, Bloemendal en Breul. Elk van deze wijken werd verzorgd door drie vrouwen, de kwartiermoeders.
1577
Structuur van Sint Elisabeth
In 1578 werd er voor 'de arme bedlegers' een 'seeckere huijsinge in de Muijrhijsen gecocht' een huis. Daarin moest een 'eerlijk goed paar volk' wonen, later 'binnenmoeder' en 'binnenvader' genoemd, om te zorgen voor de mensen die daar waren opgenomen. Die opname in het Gast- of Ziekenhuis gebeurde alleen in uiterste nood, namelijk als de zieke zo arm was, dat hij thuis niet behoorlijk kon worden verpleegd. Het opnemen van zieke armen was allereerst een daad van gastvrijheid, die geschiedde uit liefde tot God. Vandaar ook, dat men soms over het Godshuis' sprak (in die tijd een algemene aanduiding voor iedere liefdadige instelling) en dat de termen 'Gasthuis' en 'ziekenhuis' eeuwenlang door elkaar zijn gebruikt.
1578
Muurhuizen 33 wordt het Gasthuis
"Gastvrijheid vormt al bijna vijf eeuwen het hart van deze plek."
1616
Grootscheepse verbouwing
Archiefstukken tonen een omvangrijke verbouwing. De karakteristieke traptoren met aanbouw wordt in dit jaar opgetrokken, het meest schilderachtige en vaakst gefotografeerde element van het pand, tot op de dag van vandaag beeldbepalend voor de Muurhuizen.
Gedurende meer dan drie eeuwen is Muurhuizen 33 het eerste ziekenhuis van Amersfoort. Het souterrain, een stenen tongewelf van 18 bij 8 meter, staat in die periode in verbinding met de naastgelegen panden.
1578 tot 1907
Sint-Elisabeth Ziekenhuis
Open Monumentendag 2009
Het Gasthuys opent zijn deuren
Na een zorgvuldige renovatie opent het souterrain als Het Gasthuys. Het eeuwenoude gewelf wordt gecombineerd met modern design, eigentijds comfort en hedendaagse techniek, zonder het historische karakter te verliezen.
"Een bijzondere en sfeervolle locatie. Het Gasthuys is dat bij uitstek."
PratenOnline
Vandaag
Eeuwen geleden vormde dit souterrain het kloppend hart van het Gasthuis. Hier werden voedselvoorraden bewaard, water geput uit een van de grootste inpandige waterputten van Amersfoort en bier gebrouwen voor bewoners en gasten.
Boven deze ruimte werden zieken verzorgd en vond het dagelijks leven van het Gasthuis plaats.
Vandaag komen onder hetzelfde gewelf opnieuw mensen samen. Niet voor zorg, maar voor ontmoeting, inspiratie en nieuwe gesprekken.
Wij reageren doorgaans binnen één werkdag. · T: +31 621352019 · E: rene@hetgasthuys.nl T: +31 6 55 14 62 60 · E: wim@hetgasthuys.nl
